

D4361

@། སངས་རྒྱས་གཙོ་བོའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་བཞུགས། @##། །སངས་རྒྱས་གཙོ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །སྐྱོབ་པའི་ཆོས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །དགེ་འདུན་ཆེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །གསུམ་ལ་རྟག་ཏུ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །སངས་རྒྱས་ལ་དོན་རྣམ་པ་ལྔས་བསྟན་ཏེ། དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། རང་བཞིན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། བདག་གི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་དོན་རྣམ་པ་ལྔས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཚོགས་ཆེན་གཉིས་རྫོགས་ཞེས་འབྱུང་བས་རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ བསྟན་ཏེ།ཚོགས་ཆེན་གཉིས་རྫོགས་ནི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་གཉིས་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཚོགས་གཉིས་སུ་འདུས་ཏེ། དེ་ལ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བསམ་ གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ནང་ནས།བྱམས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་། ལྷའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་མཚན་མའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཆ་གཅིག་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་སུ་བསྡུ། བསམ་གཏན་གྱི་ནང་ནས་རྣམ་པར་ཐར་པའི་ སྒོ་གསུམ་ལ་སོགས་ཏེ།དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཆ་གཅིག་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སུ་བསྡུ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་ཚོགས་ཆེན་པོ་གཉིས་རྫོགས་པས་ནི་རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །མཁྱེན་བཞི་སྐུ་གསུམ་གྲུབ་ཅེས་པས་ནི། འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པ་བསྟན་ཏེ།མཁྱེན་བཞི་ནི་ཡེ་ཤེས་བཞི་ལ་བྱ་སྟེ་གང་ཞེ་ན། མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་དང་། མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་། སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་བཞིའོ། །དེ་ཡང་དངོས་གང་ཞེ་ན། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་གནས་སྐབས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ བརྒྱད་གནས་གྱུར་ན།ཡེ་ཤེས་བཞིར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་གྱུར་ན། མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་སུ་འགྱུར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་གནས་གྱུར་ན། མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སུ་འགྱུར་རོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་གནས་སྐབས་ན་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ གནས་གྱུར་ན།སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་འགྱུར་རོ། །སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་གྱུར་པ་ནི། བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ཡེ་ཤེས་བཞི་ནི་དེ་དག་གོ། །སྐུ་གསུམ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་དང་། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ དང་གསུམ་མོ།།དེ་རྣམས་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། ཡེ་ཤེས་བཞི་དང་སྐུ་གསུམ་དང་སྦྱར་ན། མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་སྦྱར་ཏེ། མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་། སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་གཉིས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་དང་སྦྱར་རོ། །བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། སྤྲུལ་པའི་ སྐུར་སྦྱར་རོ།།དེ་ལྟར་སྐུ་གསུམ་དང་ཡེ་ཤེས་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་རྒྱུ་ཚོགས་གཉིས་རྫོགས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱའོ།

主佛广释
顶礼主佛！顶礼救护法！顶礼大僧伽！恒常顶礼三宝！
以五种意义宣说佛陀。是哪些呢？圆满因、圆满果、圆满自性、圆满自利、圆满他利，如是以五种意义宣说。
其中'圆满二大资粮'所说为圆满因。二大资粮即福德资粮与智慧资粮。其为何？六波罗蜜摄于二资粮中：布施波罗蜜、持戒波罗蜜、忍辱波罗蜜，以及禅定波罗蜜中的慈心三昧等四无量，天三昧等一切有相三昧，及精进的一分摄于福德资粮。
禅定中的三解脱门等，如是真如三昧、般若波罗蜜及精进的一分摄于智慧资粮。如是圆满二大资粮即为圆满因。
'四智三身成就'所说为圆满果。四智即四种智慧：大圆镜智、平等性智、妙观察智、成所作智四者。
其体性为何？凡夫位的八识转依后成为四智：阿赖耶识转依后成为大圆镜智，染污意转依后成为平等性智，凡夫位的意识转依后成为妙观察智，五识转依后成为成所作智。如是即为四智。
三身即法身、圆满报身、化身三者。
彼等为何？若配合四智三身：大圆镜智配法身，平等性智与妙观察智二者配圆满报身，成所作智配化身。
如是此等三身四智乃因圆满二资粮之果，故称为圆满果。

།རྣམ་རྟོག་མི་མངའ་ཅི་ཡང་ས་ལེར་མཁྱེན། །ཞེས་འབྱུང་བ་ནི། རང་བཞིན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་ སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་རྡུལ་ཙམ་ཡང་མི་མངའ་ལ།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་། འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་དང་། ཕྱི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དང་། ནང་བཅུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ལ་སོགས་པ་ཕྱོགས་ བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ན།ཆོས་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མ་ནོར་བར་སྐྱུ་རུ་ར་ཕྱག་མཐིལ་དུ་གཞག་པ་བཞིན་དུ་ས་ལེར་མཁྱེན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་རྟོག་མི་མངའ་ཅི་ཡང་ས་ལེར་མཁྱེན། །ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་ བཞིན་ཡིན་ནོ།།ཆོས་སྐུ་མཁའ་འདྲ་གཟུགས་སྐུ་མཛེས་སྐུར་ལྡན། །ཞེས་འབྱུང་བས་ན། བདག་ཅག་གི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟོན་ཏེ། དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ། སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་ པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བུར་ཡང་དམིགས་སུ་མེད་པ་སྟེ།དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ཇི་ལྟ་བུར་ཡང་དམིགས་སུ་མེད་པ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར། ཆོས་སྐུ་མཁའ་འདྲ་ཞེས་བྱའོ། །གཟུགས་སྐུ་ནི་གདུལ་བྱ་སོ་སོ་ཀུན་གྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཇི་ལྟར་མོས་ཤིང་དད་པ་བཞིན་དུ་མཛེས་པར་སྣང་ བའི་ཕྱིར།གཟུགས་སྐུ་མཛེས་སྐུར་ལྡན་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཆེན་པོ་འོག་མིན་གྱི་གནས་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་ཆེན་པོ་ལ་བཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ན། མཚན་བཟང་པོ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ དང་།།དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུས་བརྒྱན་ཞིང་། ཆོས་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པར་མཛད་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་གནས་པ་རྣམས་དང་། འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ན་མཚན་ བཟང་པོ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་།དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུས་བརྒྱན་ཏེ། རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཚུལ་དུ་བཞུགས་པ་དང་། གཞན་ཡང་འགྲོ་བའི་རིས་ལྔ་སོ་སོའི་ལུས་དང་མཐུན་པར་མཛེས་པར་སྐུ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་སྐུ་མཛེས་སྐུར་ལྡན་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ནི་ བདག་གི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ།།སངས་རྒྱས་དཔག་བསམ་འདྲ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་བས་ནི་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་དཔག་བསམ་གྱི་ཤིང་ངམ། ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་དང་འདྲ་སྟེ། དཔེར་ན་ དཔག་བསམ་གྱི་ཤིང་དང་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ནི་རྟོག་པ་རྡུལ་ཙམ་ཡང་མེད་ན་ཡང་སྐལ་བ་ཅན་གང་ཞིག་གིས་རྙེད་དམ་ཡོད་ན།ལོང་བས་གཟུགས་མཐོང་། འོན་པས་སྒྲ་ཐོས། སྨྱོན་པས་དྲན་པ་རྙེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་གཞན་ཡང་གྲང་བའི་དུས་ན་དྲོ་ཞིང་འཇམ་པ་དང་། ཚ་ཞིང་གདུང་བའི་དུས་ན་བསེལ་བ་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟར་འདོད་ཅིང་སྨོན་པའི་དོན་ཐམས་ཅད་ཡིད་བཞིན་དུ་བྱེད་པ་དང་། གྲུབ་པར་ངེས་པ་དང་འདྲ་བར་སྐུ་གསུམ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་ཡིད་བཞིན་དུ་གྲུབ་པར་མཛད་པས། སངས་རྒྱས་དཔག བསམ་འདྲ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་ལ་དོན་ལྔས་བསྟན་ཏོ།

'无有分别，明了一切'这句话是说明圆满自性。其中，一切诸佛世尊的自性是丝毫没有分别，对于一切烦恼、清净、有为、无为、外器世间、内情世间等十方世界所有法，都如同掌中庵摩勒果一般清晰明了无误，因此说'无有分别，明了一切'。这就是一切诸佛的自性。
'法身如空，具足妙色身'这句话是说明我等圆满利益。其中，佛的法身是无形的，远离一切分别，超越一切戏论，真实不可得，如同虚空一般不可得，故说'法身如空'。色身则是随顺所化众生各自的认知和信解而显现庄严，故说'具足妙色身'。
这就像毗卢遮那如来在色究竟天成等正觉，在诸大地菩萨众中，以三十二相、八十随好庄严，享用法乐；又如释迦牟尼佛在随信行地菩萨及声闻等眷属中，以三十二相、八十随好庄严，示现出家相；又于五道众生中随其身形示现种种庄严色身，故说'具足妙色身'。这些是自利圆满。
'顶礼如如意树佛'这句话是说明利他圆满。其中，诸佛世尊如同如意树或如意宝珠，譬如如意树和如意宝珠虽然没有丝毫分别，但若有缘者得到它时，能使盲者见色、聋者闻声、狂者得念等，还能在寒时生暖，热时清凉等，随愿满足一切所求，必定成就。
同样，诸佛以三身种种形相，如愿成就一切众生的利益，故说'如如意树佛'。如是以五义说明佛宝。

།ཆོས་དཀོན་མཆོག་ལ་དོན་བཞིས་བསྟན་ཏེ། དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། རང་བཞིན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། གཞན་གྱི་དོན་ ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ།ཆོས་དབྱིངས་རྒྱུ་མཐུན་ཞེས་འབྱུང་བས་ན། རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྒྱ་གར་གྱི་སྒྲ་ལས་དྲངས་ན་དྷཱ་ཏུ་ཞེས་འབྱུང་། དྷཱ་ཏུ་བོད་སྐད་དུ་བཟློག་ན་དབྱིངས་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། དབྱིངས་ཀྱི་དོན་ནི་རྒྱུའི་ དོན་ཏེ།དབྱིངས་ཀྱི་རྒྱུའི་དོན་དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་སྟོང་པ་བདག་མེད་པ་ལ་བྱ་སྟེ། ཆོས་ཉིད་སྟོང་པ་དེ་ཇི་ལྟར་རྒྱུ་ཡིན་ཞེ་ན། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སྟོང་པ་བདག་མེད་པ་དེ་ལ་དམིགས་པས། དེ་རྟོགས་པ་ལས་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ལ་སོགས་པ་བཤད་པའི་ཆོས་ དང་།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ལ་སོགས་པ་ལམ་གྱི་ཆོས་དང་། སྟོབས་དང་། མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུའི་ཆོས་དང་། མདོར་ན་ཡོན་ཏན་གྱི་ཕྱོགས་མཐའ་དག་འབྱུང་བའི་གཞིར་གྱུར་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ལ་དབྱིངས་སམ་རྒྱུ་ཞེས་བྱའོ། །གསུང་རབ་བཅུ་གཉིས་ ཞེས་འབྱུང་བས།འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟོན་ཏོ། །མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པ་གསུང་རབ་བཅུ་གཉིས་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཏེ་རྟོགས་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ། །ཆོས་ཉིད་སྐྱེ་འགག་མེད་ཅིང་སྤྲོས་ལས་དབེན། །ཞེས་པ་ ནི།རང་བཞིན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ནི་གཟོད་མ་ནས་མ་བྱུང་མ་སྐྱེས་པ། སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་ཡང་དག་པར་མ་སྐྱེས་ན། འགག་ཀྱང་མི་སྲིད་དེ། སྐྱེ་འགག་གྱི་རྟག་ཆད་ཡོད་མེད་ལ་སོགས་པའི་སྤྲོས་པའི་ མཐའ་ཐམས་ཅད་ལས་དབེན་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས།ཆོས་ཉིད་སྐྱེ་འགག་མེད་ཅིང་སྤྲོས་ལས་དབེན། །ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་དམིགས་ཏེ་ཡོན་ཏན་ཀུན་གྲུབ་པ། །ལེགས་རྒྱུ་དམ་པའི་ཆོས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་འབྱུང་བས། གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ པ་བསྟན་ཏེ།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སྤྲོས་པ་མེད་པར་བསྟན་པ་དང་། དེ་རྟོགས་པ་ལས་འབྱུང་བ་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་ལ་དམིགས་ཤིང་གོམས་པར་བྱས་ན། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ ཕྱིར།དེ་ལ་དམིགས་ནས་ཡོན་ཏན་ཀུན་གྲུབ་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་ཡོན་ཏན་གྲུབ་པའི་གཞི་འམ་དམིགས་པར་གྱུར་པ་དེ་ཉིད་ལེགས་པ་ཐམས་ཅད་འཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས། དེ་ལེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་བའི་ཆོས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་བསྟན་ཏེ། དེ་ལྟར་ཆོས་དཀོན་མཆོག་ལ་ དོན་བཞིས་བསྟན་ཏོ།།དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་ལ་དོན་ལྔས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། བདག་གི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། རང་བཞིན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་ལྔས་བསྟན་ ཏེ།དེ་ལ། ཉོན་མོངས་སྒྲིབ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་དག་།གཉེན་པོས་རིམ་པར་ཞེས་འབྱུང་བས། རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏེ། སྒྲིབ་པ་མཐའ་དག་མདོར་བསྡུ་ན། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་གཉིས་སུ་འདུས་སོ།

以四种意义阐述法宝。是哪四种呢？圆满的因、圆满的果、圆满的自性、圆满的利他。
由于经中说'法界因相'，故说明圆满的因。其中'界'字，若从梵语来看为'dhātu'。dhātu 译成藏语即为'界'。界的含义即是因的意思。
那么界的因义是什么呢？指一切法的法性空性无我。这空性如何成为因呢？缘于法界空性无我，从证悟它而宣说十二分教等教法，以及三十七道品等道法，力、无畏等果法，总之，因为它是一切功德方面生起的基础，所以称法为界或因。
由于经中说'十二分教'，故说明圆满的果。经藏等十二分教是法界证悟的等流果，故说明圆满的果。
'法性无生灭，远离戏论'，说明圆满的自性。一切法的法性本来无生无起，远离一切戏论，如是真实不生，则灭亦不可能，因为其自性远离生灭、常断、有无等一切戏论边际，故以'法性无生灭，远离戏论'来说明。
'缘于彼故，圆满一切功德，善因正法我敬礼'，说明圆满的利他。宣说无戏论的法界，以及从证悟它而生起的十二分教，若缘于此而修习，则能自然成就世间与出世间一切功德，
因此说'缘于彼而圆满一切功德'。由于它是成就功德的所依或所缘，是获得一切善的因，所以说'敬礼此善因正法'。如是以四种意义阐述法宝。
以五种意义阐述僧宝。是哪五种呢？圆满的因、圆满的果、圆满的利他、圆满的自利、圆满的自性，如是以五相说明。
其中，由于经中说'烦恼障及所知障，对治渐次'，说明圆满的因。障碍总摄而言，归纳为烦恼障和所知障二种。

།དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ དང་།ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་དྲུག་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཉི་ཤུ་ལ་བྱ། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་སྟེ། དངོས་སུ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་། རིག་པའི་གནས་ལྔ་ལ་སོགས་པ་མི་ཤེས་པ་ ལ་བྱ།དེའི་གཉེན་པོ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་དབུ་མའི་ལམ་དང་། རིག་པའི་གནས་ལྔ་ལ་སོགས་པ་ལམ་ལ་ སོགས་པ་ལ་མཁས་པ་ལ་བྱ།རིམ་པར་བསལ་ཏེ་སར་བཞུགས་པ། །ཞེས་འབྱུང་བས་ནི་འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏེ། གཉེན་པོ་གོང་དུ་སྨོས་པ་དེས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་རིམ་གྱིས་ སྤངས་པའི་འབྲས་བུ།ས་ལ་བཞུགས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དང་པོ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་དང་། ས་གཉིས་པ་དྲི་མ་མེད་པ་དང་། ས་གསུམ་པ་འོད་བྱེད་པ་དང་། ས་བཞི་པ་འོད་འཕྲོ་བ་དང་། ས་ལྔ་པ་ཤིན་ཏུ་སྦྱང་དཀའ་བ་དང་། ས་དྲུག་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་དང་། ས་བདུན་པ་ རིང་དུ་སོང་བ་དང་།ས་བརྒྱད་པ་མི་གཡོ་བ་དང་། ས་དགུ་པ་ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་དང་། ས་བཅུ་པ་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཅུ་དང་། འཕགས་པའི་ཉན་ཐོས་དང་། རང་རྒྱལ་བའི་དགེ་འདུན་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་ཟུང་བཞི་གང་ཟག་ཡ་བརྒྱད་ས་ བདུན་གྱིས་བསྡུས་ཏེ།དཀར་པོ་རྣམ་པར་མཐོང་བའི་ས་དང་། རིགས་ཀྱི་ས་དང་། བརྒྱད་པའི་ས་དང་། མཐོང་བའི་ས་དང་། བསྲབས་པའི་ས་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ས་དང་། བྱས་པ་རྟོགས་པ་ཅན་གྱི་ས་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཅུ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་ སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་བདུན་དང་།སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་རིམ་བཞིན་དུ་བཞུགས་པ་ནི་འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་དོན་མཛད་ཅེས་འབྱུང་བས་ནི་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏེ། འཕགས་པའི་དགེ་འདུན་ས་ལ་ རིམ་བཞིན་དུ་བཞུགས་པའི་ཕྲིན་ལས་ནི།སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཐབས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཁོ་ན་མཛད་དེ། འདི་ནི་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་ཞིང་སྦྱོང་བ་ཞེས་འབྱུང་བས་ནི། བདག་གི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏེ། འདི་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཕྱི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དང་། ནང་བཅུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དང་གཉིས་སོ། །དེ་དག་སྦྱོང་བ་ནི་ཕྱི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ངམ་གྲོག་དང་། སྡོང་དུམ་དང་། ཚ་སྒོ་ཅན་ལ་སོགས་ཏེ། མ་དག་པ་རྣམས་ལ་གསེར་ལ་སོགས་པ་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་ཚོགས དང་།བདེ་བ་ཅན་དང་། པདྨ་ཅན་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་སྣ་ཚོགས་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བར་བསྒྲུབ་པ་ནི་ཕྱི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་སྦྱོང་བ་ཡིན་ནོ།

关于烦恼障，是指贪欲、嗔恨、愚痴等六种烦恼，以及二十种随烦恼。所知障是指非烦恼性的，即对所取能取的执著，以及对五明等的无知。
其对治是八正道等三十七菩提分法，无分别三昧，大乘不共中道，以及通达五明等诸道。
'次第断除而住于地'这句话说明了圆满果位。以上述对治力，次第断除烦恼障和所知障中应以见道和修道所断的对治。
住于地位是指：菩萨初地极喜地、第二地离垢地、第三地发光地、第四地焰慧地、第五地难胜地、第六地现前地、第七地远行地、第八地不动地、第九地善慧地、第十地法云地等十地菩萨，以及圣声闻和独觉僧众大士四双八辈所摄七地，即：
见白地、种姓地、第八地、见地、薄地、离欲地、已办地。如是菩萨十地和声闻缘觉七地，
次第安住于断证圆满和智慧圆满，此即为果位圆满。
'利益众生'这句话说明了利他圆满，即圣僧众次第安住于诸地的事业，以身语意门用种种方便唯作众生利益，这就是利他圆满。
'净佛刹土'这句话说明了自利圆满。佛土有二种：外器世间和内情世间。其净化是指：将外器世间的险峻、树桩、热沙等不净之处，转变为具足各种珍宝、
极乐、莲花等种种功德庄严，这是清净外器世间佛土。

།ནང་བཅུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་འགྲོ་བ་རིགས་ལྔས་བསྡུས་པ་སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམས་བདེ་བ་ལ་དགོད་པ་དང་། མི་ དགེ་བ་བཅུ་ལ་གནས་པ་རྣམས་དགེ་བ་བཅུ་ལ་དགོད་པ་དང་།རྣམ་པར་གཡེང་བ་རྣམས་ནི་བསམ་གཏན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་དགོད་པ་དང་། འཁོར་བ་པ་རྣམས་འཕགས་པའི་ལམ་དང་། བྱང་ཆུབ་གསུམ་གྱི་འབྲས་བུ་ལ་དགོད་པར་བྱེད་པ་དང་། རང་སེམས་རྒྱུད་ སྦྱོང་བ་སྟེ་ཅིའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་སྦྱོང་བ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན།དེ་རང་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་སྦྱང་བ་ལས། སངས་རྒྱས་སུ་འགྲུབ་པའམ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཞེས་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་ཞིང་ལས་ནས་སྐྱེ་བ་བཞིན་ནོ། །སྐབས་འདིར་གཙོར་ཡང་རང་གི་སེམས་སྦྱང་བ་ལ་བྱ། རང་ གི་སེམས་སྦྱང་བ་ཡང་གཞན་གྱི་དོན་བྱས་པས་འགྲུབ་པོ།།འཕགས་པའི་དགེ་འདུན་ཆེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། རང་བཞིན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏེ། འདི་ལྟར་འཕགས་པའི་དགེ་འདུན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ན། རྒྱུ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་། འབྲས་བུ་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་ དང་བརྒྱད་ལ་སོགས་ཏེ།འཁོར་བའི་ཉེས་པའི་སྐྱོན་ཐམས་ཅད་ལས་འཕགས་པ་ཡིན་ལ། འཕགས་པ་དེ་ལྟ་བུ་མང་པོ་འདུས་པ་ལ་དགེ་འདུན་ཞེས་བྱ། ཆེ་ཞེས་འབྱུང་བ་ཡང་གཉིས་ཏེ། དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། མཐུ་ཆེ་བ་དང་གྲངས་མང་བས་ཆེ་བའོ། །དེ་ལ་མཐུ་ཆེ་བ་ནི་ཉོན་ མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ལ་སོགས་པའི་དགྲ་ཐམས་ཅད་ཆོམས་པ་དང་།ལྷའི་བུའི་བདུད་ལ་སོགས་པ་བདུད་བཞིའི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་ཚུགས་ཤིང་། འཕགས་པར་མཛད་པས་ན་མཐུ་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ། །སྟོང་ཉིས་བརྒྱ་ལ་སོགས་པ་མང་དུ་བཞུགས་པས་ གྲངས་ཀྱིས་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བུ་ནི་དགེ་འདུན་གྱི་རང་བཞིན་ཏེ། དེ་ལྟར་དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་ལ་དོན་ལྔས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་དང་། ཡོན་ཏན་ལ་དམིགས་ཏེ། སེམས་དང་བ་དང་མོས་པ་ཆེན་པོས་ཕྱག་བྱས་ན། སྒྲིབ་པ་གཉིས་བྱང་ནས། འབྲས་བུ་རྣམ་ ་པ་གསུམ་འཐོབ་བོ།

将内含世界五趣所摄的痛苦众生安置于安乐，
将安住于十不善的众生安置于十善，
将散乱的众生安置于禅定和等持，
将轮回众生安置于圣道和三种菩提果位，
以及净化自心相续。为何称为净佛刹土呢？由于净化自他相续，
而成就或出生为佛陀，故称为佛刹，如同从田地生长庄稼一样。
此处主要是指净化自心，净化自心也是通过利他而成就。
'圣僧伽大'是说明自性圆满，即一切圣僧伽的自性，
超越因的业和烦恼，以及果的三苦八苦等，
超越一切轮回过患的过失，如是众多圣者聚集称为僧伽。
'大'有两种，是哪两种呢？即大力和数量众多。
其中大力是指降伏烦恼障、所知障等一切怨敌，
天子魔等四魔众皆不能侵害，因成就圣者故为大力。
因有一千二百等众多住世故为数量大。
如是即为僧伽的自性，以五义说明僧宝。
如是缘于三宝的相和功德，以净信和大信解而礼敬，则净除二障，获得三种果位。


D4362

།སངས་རྒྱས་གཙོའི་ཊཱི་ཀ་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་ཞང་ཡེ་ཤེས་སྡེས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།། །།[]@། །ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་བརྗེད་བྱང་བཞུགས། @##། །ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་བརྗེད་བྱང་ཞེས་བྱ་བ། འཕགས་པའི་ཚོགས་ མ་ལུས་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།།དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་བརྗེད་བྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་དང་བསྟན་བཅོས་དང་། ཤེས་རབ་འབུམ་དང་། ཡོ་ག་ཙཨཱརྱ་ལ་སོགས་པ་གཞུང་ཐ་དད་པ་མང་པོའི་ནང་ནས་དོན་འདུས་པའི་ཚིག་འཇེབས་འཇེབས་མདོ་ཙམ་བཏུས་ཏེ། ཆོས་མང་པོ་ཉན་ མི་ནུས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ཀྱིས་ཚེགས་ཆུང་ངུས་གསུང་རབ་ཀྱི་དོན་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དང་།རང་གི་ལུས་གཞིག་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་པའོ། །དེ་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཕུང་པོ་དང་ཁམས་ དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡོ་ག་ཙཨཱརྱ་ལས་འབྱུང་བ་དེ་སྟོན་ཏོ།།དེ་ཡང་ཕུང་པོ་ལྔའི་ནང་ནས་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་སྟོན་ཏོ། །གཟུགས་གང་ཡིན་པ་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་རྒྱུར་གྱུར་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་གང་ཡིན་པ་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་རིང་པོ་དང་ཐུང་ངུ་དང་ཟླུམ་པོ་དང་གྲུ་བཞི་དང་། སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་གྱི་གཟུགས་དང་། ཉེ་བ་དང་། རིང་བ་དང་། བཟང་པོ་དང་། ངན་པ་ལ སོགས་པ་ཇི་ཙམ་དུ་གཟུགས་སུ་གདགས་པ་ཐམས་ཅད་དོ།།འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ནི་མེ་དང་ཆུ་དང་ས་དང་རླུང་བཞིའོ། །འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་རྒྱུར་བྱས་པ་ནི་འབྱུང་བ་དེ་ལས་སྐྱེས་པའམ། དེ་ལས་གྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། རྒྱུ་དེ་ལས་བྱུང་བའི་གཟུགས་རྣམས་ཏེ། མིག་ ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ལྔ་དང་།དབང་པོ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་གཟུགས་ནས་རེག་བྱའི་བར་དུ་ལྔ་སྟེ་བཅུ་དང་། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་ཏེ་བཅུ་གཅིག་དང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་ཕྱེ་ན་སྤྱིར་བཅོ་ལྔ་ཡོད་དོ། །གཟུགས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། བསྟན་དུ་ཡོད་ལ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་དང་། བསྟན་དུ་མེད་ལ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་དང་། བསྟན་དུ་ཡང་མེད་ལ་ཐོགས་པ་ཡང་མེད་པ་དང་གསུམ་མོ། །དེ་ལ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིའི་མཚན་ཉིད་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ལ་སོགས་པ་ནི་བསྟན་དུ་ཡང་ཡོད་ཅིང་ཐོགས་པ་དང ཡང་བཅས་པའོ།།མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ལྔ་དང་སྒྲ་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་ནི་བསྟན་དུ་མེད་ལ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའོ། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ནི་བསྟན་དུ་ཡང་མེད་ལ་ཐོགས་པ་ཡང་མེད་པ་སྟེ། དེ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་གཟུགས་དང་བསམ་གཏན་ བཞི་ལ།རྒྱུ་གཟུགས་ཅན་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་སུ་གཞག་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་གང་ཞེ་ན། མྱོང་བ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་གསུམ་ ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི་ཚོར་བ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་བདེ་བ་ནི་གང་འགགས་ན་ཕྲད་པར་འདོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་སེམས་ལས་དབེན་ཞིང་བདེ་བ་བྱུང་ན་དེ་དང་བྲལ་བར་མི་འདོད་ལ་བྲལ་ན་ཡང་སླར་ཕྲད་པར་འདོད་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་ནི་གང་བྱུང་ན་བྲལ་བར་འདོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ལུས་དང་སེམས་ལ་གནོད་པ་ཞིག་བྱུང་ན།དེ་དང་འགྲོགས་པར་མི་འདོད་པས་ན་བྲལ་བར་འདོད་པའོ།

佛陀主尊广释疏由藏地译师张智军所造圆满。

------------
  这段藏文的翻译是：

**“以佛陀为首的广释（或大疏）的注释，由藏族译师香·益西德（Zhang Yeshe De）所著，圆满。”**

具体解释：

*   **སངས་རྒྱས་གཙོའི་ཊཱི་ཀ་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ (sangs rgyas gtso'i ṭī ka rgya cher 'grel pa):**  “以佛陀为首的广释的注释”。 这里的“广释”可能指对某部佛经或论著的详细解释。
*   **བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་ཞང་ཡེ་ཤེས་སྡེས་ (bod kyi lo tsā ba zhang ye shes sdes):** “由藏族译师香·益西德”。 香·益西德 (Zhang Yeshe De) 是藏传佛教历史上著名的译师。
*   **མཛད་པ་རྫོགས་སོ (mdzad pa rdzogs so):** “所著，圆满”。 表明这部注释已经完成。

这句话通常出现在一部藏文注释的末尾，表明该注释的作者是香·益西德，并且这部著作已经完成。

